Στη Φύση αρέσει να κρύβεται, και στον Εαυτό επίσης
Ο Εαυτός είναι μια έννοια που ορίζεται πολύ δύσκολα, θα λέγαμε κατά περίπτωση, και η αλήθεια περί του Εαυτού προσεγγίζεται κι αυτή κατά περίπτωση από τις επιστήμες και τη θρησκεία. Η έλλειψη μιας κοινής θεώρησης και η υποκειμενικότητα που υπεισέρχεται σε κάθε προσέγγιση, κάνει τον Εαυτό ένα ανοιχτό πεδίο διαλόγου και προβληματισμού, όπου δεν χωράει ακόμη κάποια αντικειμενική επιστημονική εξήγηση. Παρόλο που η ψυχολογία και οι νευροεπιστήμες έχουν διανύσει μεγάλη απόσταση, φαίνεται ο Εαυτός να εξακολουθεί να είναι ένα μυστήριο, όπως μυστηριώδης παραμένει πάντα για μας η Φύση καθώς όσο η Φυσική εξελίσσεται όλο και πιο μυστήριες γίνονται οι ανακαλύψεις.
Εαυτός & Φύση
Κάποιες θεωρίες υποστηρίζουν ότι το εξωτερικό περιβάλλον το δημιουργεί ο εγκέφαλος, το γνωστό Μάτριξ. Αυτό είναι σωστό σε επιστημονική βάση, κάθως κάθε είδος έχει διαφορετική νευροφυσιολογία και οι αισθήσεις του, δηλαδή τα ρανταρ του, αντιλαμβάνονται άλλο μέρος της Φύσης. Ένας καρχαρίας δεν έχει ατενίσει ποτέ τ’ αστέρια…Όπως και οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν ταξιδέψει ποτέ πέρα από τη Γη. Ήμασταν αιχμάλωτοι της νευροφυσιολογίας μας ώσπου…
Ο άνθρωπος σε αντίθεση με τα άλλα είδη, όταν ανέπτυξε λόγο, μπόρεσε να ορίσει αφηρημένες έννοιες και να στοχαστεί πάνω σε αυτές, όπως με την έννοια του Εαυτού. Το ερώτημα εδώ είναι το αν ο λόγος ήταν εγγενής ιδιότητα του ανθρώπου ή συνέβη σαν εξελικτικό πείραμα της Φύσης.
Πάντως, σίγουρα μέσω του λόγου κατέστη δυνατή μία πιο βαθιά γνωριμία μεταξύ του Εαυτού και της Φύσης. Οι ορίζοντες άνοιξαν προς τον βαθύ στοχασμό και την περισυλλογή.
Ο Λόγος
Σύμφωνα με τον Ηράκλειτο, όλο το Σύμπαν υπακούει στο Λόγο, τον οποίο λίγοι μπορούν να τον ακούσουν. Σε προηγούμενο άρθρο έχουμε αναλύσει το Λόγο και τη σχέση του με την πραγματικότητα. Ποια η σχέση του όμως με τον Εαυτό;
Ανάμεσα στο μικρό μέτρο του ανθρώπου και στο αχανές της Φύσης που μόνο ο Λόγος μπορεί να γεφυρώσει, μοιάζει ο Εαυτός να διασχίζει ολόκληρο το Σύμπαν με μερικές λέξεις ή εξισώσεις. Έτσι ο Εαυτός μεγαλώνει, διευρίνεται και ξεδιψάει. Αλλά και εσωτερικά, ανακαλύπτει τα βάθη της ψυχής του και κάνει ατελείωτα ταξίδια για να ανακαλύψει το νόημα της ύπαρξής του χρησιμοποιώντας τη γλώσσα αλλά και όλα τα άλλα σύμβολα που έχει εφεύρει. Μέσω των συμβόλων που πρακτικά γεμίζουν το “Μάτριξ” μπορεί κανείς να αναγνωρίσει αλλά και να γνωρίσει τον Εαυτό του. Δίνοντας στα σύμβολα σημασία, ο άνθρωπος φτάνει σε υψηλότερα επίπεδα κατανόησης της σχέσης των πραγμάτων, και ιδίως της σχέσης του με την πραγματικότητα.
Κατανόηση
Μου έχει συμβεί συχνά να μην καταλαβαίνω κάτι και να βρίσκομαι σε σύγχυση και ανησυχία. Όταν τελικά κατανοώ το πως λειτουργεί επέρχεται μία στιγμή απόλυτης ικανοποίησης και θα έλεγα αποσυσκότισης, σαν κάποιος να άναψε το φως μέσα σε ένα θεοσκότεινο δωμάτιο. Ανά τον πλανήτη όμως είναι εντυπωσιακό πόσο σκοτάδι υπάρχει παρ’ όλες τις φωταγωγημένες πόλεις. Οι άνθρωποι πιστεύουν ακόμη σε δόγματα και δεισιδαιμονίες, ακόμη κι οι επιστήμονες ή οι πλανητάρχες! Στην πραγματικότητα είναι ελάχιστα αυτά που κατανοούμε και τη θέση της κατανόησης παίρνει με θράσος η πεποίθηση.
Ο Ορθός Λόγος
Η αναζήτηση της αλήθειας γίνεται μέσα από τον “διάλογο” και την εξέταση των πεποιθήσεών μας. Το γνωστό «γνώθι σαυτόν» συνδέεται με αυτή την προσπάθεια αυτογνωσίας. Η ικανότητα του ανθρώπου να σκέφτεται με λογική, να κρίνει σωστά και να αναζητά την αλήθεια με επιχειρήματα και όχι με προκαταλήψεις ή αυθαίρετες πεποιθήσεις είναι πλέον σπάνια. Μου προκαλεί έκπληξη η βεβαιότητα που έχουν οι περισσότεροι για τελείως μυστηριώδη ακόμη ζητήματα…Όλοι φαίνονται να έχουν καταλήξει σε γνώμες, ποιος ξέρει μέσα από ποιες διαδικασίες, και κανέναν δεν τον ενδιαφέρει η αναζήτηση. Πολύ σπάνια ακούω “δεν ξέρω” και τόσο συχνά “εγώ πιστεύω”.
Οι τραγωδίες στη Γη είναι ατέρμονες, όχι μόνο για εμάς, αλλά για όλα τα είδη. Είναι πραγματικά μεγάλη τύχη το να καταφέρει κανείς να μπορέσει να αναπτυχθεί νοητικά και ψυχικά. Όσοι έχουν αυτό το προνόμιο θα πρέπει να το χρησιμοποιούν πιο σοφά. Ακόμη κανείς δεν ξέρει το γιατί γεννήθηκε σε αυτή ή την άλλη εποχή, με αυτή ή την άλλη εθνικότητα κλπ. Υπάρχουν όμως κάποια δεδομένα. Ανήκουμε όλοι στο ίδιο είδος, έχουμε τις ίδιες ανάγκες και όλοι αναρωτιώμαστε σχετικά με τον Εαυτό μας και το Σύμπαν. Ακόμη πιο σίγουρο είναι ότι μια μέρα θα εγκαταλείψουμε αυτό το σώμα, αυτές τις εμπειρίες και τις αναμνήσεις. Σε πρώτο επίπεδο ο ατομικός Εαυτός πεθαίνει, όμως ο συλλογικός Εαυτός, το είδος, και σε τελική ανάλυση η ζωή συνεχίζει να υπάρχει. Δε νομίζω πως υπάρχει μεγαλύτερο Μυστήριο από την ίδια τη ζωή που ζει ο καθένας και οι μυημένοι παρόλα αυτά είναι τόσο λίγοι.
Change is the only Constant
